Copy
View this email in your browser

VeertigVragen #35. Wat te zeggen over de hel?

Goedemorgen, <<Naam>> aan het begin van deze Goede Week. Tijdens de Vastentijd behandel ik elke dag een vraag van een lezer. Nog zes te gaan.
Vandaag gaat het over de hel. 

"Wat zegt de Bijbel daadwerkelijk over de hel en wat moet ik mij daarbij voorstellen?" 

Beste "Hel P", 

als kind heb ik meer over de hemel gehoord dan over de hel. Fijn vind ik dat, nog steeds. Zoals je ook af en toe over de roede zong tijdens het Sinterklaasfeest, maar in de praktijk werd je nooit meegenomen in de zak. Kreeg ik een roede, dan was dat grappig bedoeld en zaten er veel snoepjes op. 

Velen van ons willen dat er troost is na de dood. Je wilt je geliefden weerzien, die te vroeg zijn heengegaan. Je wilt een leven leiden zonder aardse kwellingen. Helemaal begrijpelijk - dus dromen we in de kerk soms over een stad met gouden straten. Mooi werk.

'Maar we moeten ook consequent zijn', zegt een scherpslijper dan. 'Als er een hemel is, is er dan ook niet een hel? Waarom gaat het daar nooit over in de kerk?' Misschien voegt een minderjarige seksslaaf of een Auschwitz-overlevende er wel aan toe: 'Ja, en voor mij is er geen hemel zonder dat er recht is gedaan, zonder dat het onrecht eindelijk bestraft is'. Zeer begrijpelijke overwegingen.

Toen ik wat ouder werd, kwam ik in kerken waar de hel wel aanwezig was. Op evangelisatie-avonden werd gemeld dat je voor eeuwig verloren ging als je Jezus niet in je hart aannam. Ik heb een toneelstuk gezien, als tiener, waar een gelovige na de dood z'n beste (ongelovige) vriend zag worden weggesleurd door een demon. Hupsakee, zo de hel in. Had-ie maar moeten geloven. 

Ja, daar heb ik dus niets mee, hè. Ik ben best een rancuneus mannetje, en heb geen onderontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel. Toch is er volgens mij geen mogelijkheid dat je in de zeventig, tachtig jaar dat je hier leeft zo moreel verwerpelijk bent dat God behoefte zou hebben om jou eindeloos te kwellen. Het is voor mij sinds jaren een ononderhandelbaar axioma: een God die zo sadistisch is, kan mijn God niet zijn. 

'Ja, maar jij hebt niets te willen', kan een vrome mij dan tegenwerpen. 'Als God zo werkt in zijn alwijze raadsbesluit, heb je dat maar te respecteren.'

Goed, zeg ik dan terug, maar de Bijbel zelf, die is helemaal niet zo gepreoccupeerd met een hiernamaals als mensen soms wel denken. Ik belde afgelopen week met de redactrice van een nieuw tv-programma, waarin Jan Mulder op zoek zal gaan naar het eeuwig leven. Daarover wilden ze ook wel een theoloog spreken (ze zegden me de dag erna af, omdat ze toch liever een vrouwelijke theoloog zochten). Tegen deze redactrice zei ik: in de Bijbel gaat het slechts een paar pagina's over eeuwig leven, en de rest gaat over het hier en nu. Dát doet ertoe! Speculaties over hemel en hel zijn te zweverig.

[tekst gaat hieronder verder]

 

Hoe spreekt de Bijbel over de dood?


Niet zo heel eenduidig, eigenlijk. Van de aartsvaders wordt gewoon gezegd dat ze 'tot hun vaderen' gingen. Te rusten gelegd in een familiegraf, of figuurlijk gesproken: daarheen gegaan waar oma ook is.

De Bijbel spreekt wel over de She'ol, het Hebreeuwse woord waar we weleens 'hel' van hebben gemaakt. Of 'Hades' in het Grieks. Dat woord wordt steeds weer gebruikt om de negatieve aspecten van de dood te benadrukken. In het dodenrijk ontmoet je niemand, kun je niet zingen of spreken, er gebeurt niets. Er wordt niet over kwellingen gesproken, en niet over beloningen - het is het beeld van een onderaardse, doodse put. 

Hizkia spreekt over de She'ol als hij doodziek is en te vroeg dreigt te overlijden. Jakob spreekt over de She'ol als hij bang is dat hij komt te sterven zonder dat hij zijn zoon Jozef heeft kunnen kussen. Later ontmoet hij Jozef tóch nog, en als hij dan overlijdt wordt het woord She'ol niet meer gebruikt. Zo betekent het woord geen 'hel', maar eerder: overlijden op een verkeerde, lelijke manier. Zoals je ook mooi kunt sterven. Het woord gaat meer over het afscheid en hoe je toen in het leven stond, dan over waar je naartoe gaat ná je dood.

Zo zijn er nog wat schetsjes en verwijzingen naar het dodenrijk te vinden in de Hebreeuwse Bijbel, maar niets daarvan is systematisch, is duidelijk te interpreteren of geeft blijk van een geloof in een eeuwige hel vol kwellingen.

In het Nieuwe Testament kon Jezus weleens een gelijkenis uitspreken waarin hij de Hades gebruikte, of Gehenna. Dat laatste schijnt een plek buiten Jeruzalem te zijn waar vuil werd gestort/verbrand. 

Een soort beeld van de hel vind je bijvoorbeeld in de gelijkenis van de rijke man en de arme Lazarus. De laatste ligt na z'n dood op schoot bij Abraham, de rijke stinkerd heeft erge dorst in de vreselijke hel. En zo heeft Jezus er nog wel een paar. Het probleem is alleen: dat zijn meestal gelijkenissen, die een punt willen overbrengen via een fictief verhaal. Jezus wilde er geen lesje over de hel mee geven.

Dan heb je natuurlijk nog Openbaring. Een boek dat bomvol metaforen staat, over draken en engelen en monsters en een lam. Daarin staat dat de duivel in een eeuwig vuur wordt gepijnigd, zoiets. Nou ja, als iemand het moet overkomen, dan 'de duivel' maar, vind je niet? Het punt van dit boek is troost voor de vroege gelovigen in een roerige tijd, die al te goed wisten wat monsters en duivels en draken zijn. Ah, mooi, dachten zij, als God het kwaad later gaat bestraffen! Als alles goed zal komen! Maar of zij er een letterlijk lesje over de toekomst en het hiernamaals in zagen? Waar hun ongelovige buren zonder einde zouden worden gemarteld? Ik betwijfel het.

Ik ga dit afronden. 

Mijn conclusie na vele jaren intensief Bijbellezen, ook over dit onderwerp, is de volgende: 
a) de Bijbel houdt zich er werkelijk amper mee bezig
b) waar de Bijbel het noemt, is het vaak niet gestructureerd, noch letterlijk te nemen, maar vaak in metaforische zin, om een boodschap over te brengen.
c) hoop en liefde winnen altijd aan het eind, juist in de Bijbel.
d) hoe je hier en nu in 't leven staat is oneindig (hihi) veel belangrijker dan wat je gedachten over de eeuwige toekomst is.

Fijne dag, vandaag!
Steun deze serie, bepaal zelf wat je betaalt
Betaal voor mijn thee terwijl ik dit schrijf (tikkie 1 euro)
Stel zelf een vraag
Copyright © 2019 Vreemd Geluid, All rights reserved.


Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp