Copy
View this email in your browser

VeertigVragen #17. Eet Jezus met zijn handen?

Goedemorgen <<Naam>>. Tijdens de Vastentijd behandel ik elke dag een vraag van een lezer. Vandaag gaat het over de eetgewoonten van Jezus en zijn discipelen - vooral op die ene donderdagavond.

"Ik vraag mij af waarom wij bij het Avondmaal het brood breken, dus niet snijden. Brak Jezus het brood omdat Joden op sabbat geen gereedschap, dus mes, mogen gebruiken om een rituele handeling te doen?"

Beste "Ork, ork, ork...", 

zelf ben ik opgegroeid in kerken waar het witte Avondmaalsbrood al voor de kerkdienst keurig in hapklare blokjes was gesneden. Die pakte je dan van de schaal, voor iedere kerkganger precies eenzelfde kubusje. In katholieke omgevingen met hosties heb je hetzelfde effect. Vaak zie je niets gescheurd of gesneden worden, want de porties zijn vooraf al netjes verdeeld. 

Ik was blij dat ik op den duur ook het Avondmaal mocht gaan bedienen in kerken waar het brood gescheurd werd. Soms brak ik matzes, en fluisterde de ouderling naast mij: 'Je mag best iets grotere stukjes afbreken'. Soms brak ik brood, voor iedereen die kwam een eigen, uniek deeltje van het Lichaam van Christus.

Helemaal zonder zenuwen gaat dat nooit bij mij. Al voordat ik twintig was, heb ik in twee verschillende kerken een stukje brood op de grond laten vallen. Tamelijk traumatisch - maar genoeg over mij.

 

Hoe deed Jezus dat?

Die at meestal met zijn handen, heb ik de indruk. Daarom waren de schriftgeleerden ook zo verbolgen dat hij en zijn leerlingen hun brood aten zonder hun handen te hebben gewassen. In een eetcultuur zonder bestek is het wassen van handen geen overbodige luxe. Jezus antwoordt hun dat je niet onrein kunt worden van iets wat je mond ingaat, maar wel van de dingen die je mond uitkomen. Zo. 

Als je kijkt naar bestek in de Bijbel ontdek je bijvoorbeeld dat de inventaris van de tempel 1.030 schalen, 440 bekers en slechts 29 messen telde. Het zegt natuurlijk niet alles, maar het suggereert wel dat er niet voor iedereen die daar at een individueel mes was. Messen waren er misschien voor de bereiding van sommige gerechten, maar je had er geen rechts naast je bord liggen. Ditzelfde zal voor vorken gelden: je bereidt er iets mee, maar je eet er niet mee. Tenzij je andermans stukje vlees komt inpikken, als corrupte priesterzoon.

 

Toevallig

was er in de Kerstvakantie een mooie documentairereeks over het leven van Jezus op tv. In de onderstaande aflevering maken Kefah Allush en Jürgen Zangenberg een reconstructie van het Laatste Avondmaal, zoals het eruit zal hebben gezien. Allemaal schaaltjes met hapjes en dips, vis en brood. Je pakte een stuk brood, scheurde het af en dipte het. Kijk zelf maar via de link, vanaf minuut 10 ongeveer. Ik zie geen bestek liggen op de reconstructie.

Dat is niet omdat het sabbat was, of vanwege een ritueel verbod - het behoorde simpelweg niet tot de eetcultuur van toen en daar. Zoals je in sommige vakantielanden misschien weleens hebt gegeten: je scheurt een stuk pita of naan of ander brood af en dipt het.

[tekst gaat onder het plaatje verder]

Als het gaat

over de beroemde plaat van Leonardo da Vinci:
daarop zie ik slechts één mes. Ik laat me vertellen dat Dan Brown in z'n beruchte roman een hele passage aan dat mes wijdt. Het lijkt er namelijk op dat de hand waarin het mes zit, van helemaal niemand is. Het groeit óf uit de rug van Judas, óf het zit in de hand van Petrus, die dan wel helemaal verwrongen is. Dat laatste is de meest aannemelijke theorie, want niet veel later zal Petrus proberen zijn meester te verdedigen tegen het arrestatieteam - met een mes

[tekst gaat hieronder verder]

Tot slot

zou ik vanuit liturgisch oogpunt zeggen: hoe morsiger het Avondmaal plaatsvindt, hoe beter. Ik vind die steriele blokjes, plakjes, hapjes die klaarliggen voor de kerkgangers helemaal niets. Het gaat om het Lichaam van Christus dat gebroken wordt. De kerk, de mens, de wereld ligt in kruimels, het leven is gebrokenheid, soms kun je ons bij elkaar vegen van ellende - dat zit allemaal in dat ene ritueel. En dan wordt de hoop verkondigd.

Hoe beter je dat zintuiglijk waarneembaar maakt - het laat horen, voelen, zien, ruiken, proeven - hoe mooier het ritueel is. Iedere keer ontroert het me weer, om dat brood samen met al onze pretenties in stukken te scheuren. 

Ook al is de achtergrond van het ritueel dus zalig banaal: zo aten die mensen nou eenmaal.
Steun deze serie, bepaal zelf wat je betaalt
Betaal voor mijn thee terwijl ik dit schrijf (tikkie 1 euro)
Stel zelf een vraag
Copyright © 2019 Vreemd Geluid, All rights reserved.


Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp