Copy
Bekijk deze mail in uw browser
Inleiding:
Steeds meer media-aandacht voor luchtkwaliteit en houtrook. Onlangs nog verschenen items over houtrook op rtv-oost en RTLnieuws. Verheugend is ook dat Milieudefensie houtrook als een substantiële bron van luchtverontreiniging erkent.

De groeiende media-aandacht is misschien wel het best zichtbaar in het hoofdredactionele commentaar van Trouw dd. 29.08.17, toch het uithangbord van elke krant. Aanleiding was de rechtszaak van Milieudefensie voor schone lucht. In het commentaar wordt met nadruk de houtkachel genoemd. Maar wat belangrijker is, de burger wordt opgeroepen ook naar zijn eigen gedrag kijken. Handhaving van normen en maatregelen is volgens Trouw één, maar het is vooral de burger die zijn gedrag substantieel moet aanpassen: fors minder stoken.

Die burger blijkt vooral geïnteresseerd in lagere energiekosten en eigen comfort, zie de reacties op onze social media naar aanleiding van onder andere het RTLnieuws. We gaan met die stijgende energietarieven nog moeilijke tijden tegemoet. Voorlichting gericht op gedragsverandering, daar schort het duidelijk aan. Ook uit de GGD- enquête Kennemerland blijkt een chronisch gebrek aan informatie over houtrook(overlast). Het is echter de vraag of de meest asociale stokers niet meer nodig hebben dan informatie.

Handhaving en voorlichting. We zullen de woorden nog vaak horen.
Platform Houtrook en Gezondheid: Ontmoedig het stoken van hout!
Op donderdag 16 november is het platform Houtrook en Gezondheid in Rotterdam bijeen geweest. Op deze dag hebben de vier werkgroepen van het platform onder voorzitterschap van oud-burgemeester Job Cohen elk hun top 5 oplossingsrichtingen gepresenteerd.
De werkgroepen zijn op thema ingedeeld, te weten:
  • Gedrag, communicatie en beleid
  • Kennis en normering
  • Toestel en brandstof
  • Proces
 
Afgesproken is dat eind januari 2018 een rapport wordt opgeleverd waarin de oplossingsrichtingen en adviezen zijn uitgewerkt. Deze wordt daarna aangeboden aan de staatssecretaris en andere relevante bewindslieden. De algehele tendens van de oplossingen is dat het stoken van hout moet worden ontmoedigd.
 
Gevraagd naar zijn ervaringen met het platform noemt bestuurslid Vincent van der Heiden (commissie Proces) de trefwoorden: ‘bureaucratisch’, ‘traag’ en ’moeizaam’.  Maar het eind is gelukkig in zicht. Hij geeft wel direct een winstwaarschuwing af.  ‘Het is maar de vraag of de politiek de door ons gewenste veranderingen, zoals een stookverbod, overneemt. De ervaring leert dat zij zich vooral laat leiden door economische belangen.’
 
Stand van zaken WOB
De Stichting Houtrookvrij heeft het gevoel dat de Rijksoverheid zich niet verantwoordelijk voelt voor de problemen die particulieren veroorzaken door het stoken van hout. Vanuit het oogpunt van de SHV is dat zeer onwenselijk. Wij vinden dat dit probleem júist om een landelijk aanpak vraagt. Het kan niet zo zijn dat elke gemeente hier apart regelgeving voor moet maken. Naast het feit dat dit volstrekt inefficiënt is, leidt dit ons inziens ook tot rechtsongelijkheid. De SHV wil daarom graag weten welke rol het ministerie zich toedient. Vandaar is de SHV overgegaan tot het indienen van een Wob-verzoek (Wob=Wet openbaarheid bestuur).
De aangeleverde documenten zijn dusdanig gecensureerd dat we geen antwoorden op onze vragen hebben gekregen. Vandaar heeft de SHV een bezwaar ingediend. Uiterlijk halverwege december zal hier uitsluitsel over worden gegeven.
Bronnen:
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-en-waterstaat
http://platformhoutrook.nl/ Informatie over het platform en wie er zitting in hebben.
Foto bron: Pixbay

Regeerakkoord:  betere lucht in onze woonwijken?

Het groenste kabinet ooit. Klinkt goed, maar wat gaan we daar concreet van merken in onze woonwijken? Het is opmerkelijk dat de overheid in het regeerakkoord in paragraaf 3.5 de gebouwde leefomgeving apart benoemd.

De overheid belooft ons een stroomlijning van de wetten die de kwaliteit van onze leefomgeving beschermen. Minder in ambtenarentaal gesteld, er komt één wet die die klip en klaar zegt waar alle gemeenten zich aan moeten houden! Het probleem is dat gemeenten veel zelf mogen invullen. Want die wet schept alleen een kader. Dat zal ertoe leiden dat alle gemeentes zelf het houtrookprobleem moeten gaan tackelen. (De Omgevingswet is al een keer uitgesteld en de planning is nu 2021).

De Rijksoverheid is met name verantwoordelijk voor het realiseren van Europese doelstellingen op het terrein van lucht en water. Er is nu nog een Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit, maar dat zal bij het inwerkingtreden van de Omgevingswet vervangen worden door een nationaal actieplan luchtkwaliteit dat zich richt op een permanente verbetering van de luchtkwaliteit.

Volksgezondheid
En waar komt het houtrookdossier terecht? Het houtrookdossier lag bij het Ministerie voor Infrastructuur en Milieu dat nu is veranderd in het Ministerie voor Infrastructuur en Waterstaat. Eigenlijk vreemd, want daarmee is het geen volksgezondheidskwestie. Houtrook, alleen een milieuprobleem? Het Longfonds en de Hartstichting denken er anders over, net als de GGD’s. En ook de WHO ziet het wel degelijk als een gezondheidsprobleem.

Energietransitie
Er is natuurlijk een samenhang met de energietransitie. Dat de overheid wil inzetten op isolatie van woningen, warmtenetten en warmtepompen lijkt gezien de luchtkwaliteit een positieve ontwikkeling. Ook het stoppen met de subsidie bijstook biomassa in kolencentrales is een goede zaak, helaas pas na 2024. Maar wat te denken van de energiebelasting en de ODE-opslag op gas en elektriciteit, zijn er dan niet meer mensen die denken: een houtkachel, want hout is toch niet zo duur of zelfs gratis…? Die warmtepomp is dan ook duurder in verbruik.*

Zwarte rook
Vertrouwen in de toekomst? 2017: het lijkt het jaar van de waarheid te worden. Wel of geen echte aanpak van de houtrookproblematiek. En er komt een nieuw nationaal klimaat- en energieakkoord. Hoopvolle tekens? Daar lijkt het voorlopig weinig op: Leffert Oldekamp, adviseur bosbeheer noemde het nieuwe kabinet  in een opinieartikel in het Financieel Dagblad al ‘de kampioenvervuiler met hout’.  En ook Milieudefensie ziet in dit akkoord niet de noodzakelijke trendbreuk en ontdekt slechts  een klein lichtpuntje qua luchtkwaliteit: er komt meer  eenheid in de handhaving van milieuzones.

https://fd.nl/opinie/1222544/nieuwe-coalitie-zet-met-kampioen-vervuiler-hout-de-co2-kraan-wijd-open
https://milieudefensie.nl/klimaat/nieuws/reactie-op-het-regeerakkoord
*In de VS bleek er een relatie te zijn tussen de dalende populariteit van warmtepompen en de stijgende elektriciteitsprijzen. Bron: Newsham, J. As Electricity Costs Rise, Market for Heat Pumps Takes off. Boston Globe, 6 oktober 2014 (via woodsmokepollution.org)
Luchtkwaliteit: versnipperd over drie ministeries

De eerste indruk over de nieuwe taakverdeling tussen de ministers en staatssecretarissen is er een van een geweldige versnippering, waarbij het onderwerp milieu is losgekoppeld van energie en klimaat. Nieuw is het onderscheid tussen nationaal  en internationaal energie- en klimaatbeleid. Voor het eerste tekent mini ster Wiebes (VVD) van Economische Zaken en Klimaat en voor het laatste, minister Sigrid Kaag (D’66) van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D’66) van het Ministerie voor Infrastructuur en Waterstaat gaat over het milieubeleid. Daar gaat al een samenhang verloren, maar bij de aanpak van de luchtvervuiling lijkt dit nog erger te zijn.

Luchtkwaliteit valt wat betreft emissies van bedrijven en het instellen van een emissie-autoriteit onder het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Voor de luchtkwaliteit en het Planbureau Leefomgeving is voortaan D’66 staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Ministerie Infrastructuur en Waterstaat) verantwoordelijk. Daarnaast is minister Kajsa Ollongren (D’66) van het Ministerie van Binnenlandse Zaken belast met de belangrijke Omgevingswet, een wet die alweer is uitgesteld (tot 2021) en die naar verwachting ook belangrijk wordt bij het houtrookdossier. We zullen zien hoe dit in de praktijk zal uitpakken.

Bron: regering.nl
Plezier in stoken versus gezondheid. Vurig debat Wageningen
 
Het Platform Duurzaam Wageningen organiseerde op 5 oktober jl. een informatie- en debatavond over houtrook in het Wageningse stadhuis. Wie zich wilde voorbereiden kon terecht op de goed gedocumenteerde site van het platform, een compliment waard. Voor- en tegenstanders van houtstook waren ongeveer evenwichtig onder het 50-koppige publiek verspreid. Het werd een vurig debat, waaraan de vertegenwoordigers vanuit de Stichting Houtrookvrij deelnamen om het houtrookvrije standpunt te vertolken.

Tot de sprekers behoorde Huub Piepers (vrijwilliger Longfonds), die de trends in het hout stoken presenteerde. De nieuwste trend: steeds meer vrijstaande kachels. Hij schetste ook de groei in het aantal gehinderden. Was dit volgens het CBS nog 10% van de gehele bevolking in 2010, in 2017 blijkt uit lokale cijfers dat dit in sommige gemeenten al is uitgegroeid tot 20% (Utrecht) en 28%(Amersfoort). Ronduit schokkend was de uitslag van een Nivel-enquête: 55-58% van de astma- en COPD-patiënten is  regelmatig benauwd. Kortom, dat zijn dus meer dan een half miljoen mensen en ze zijn vaak wanhopig. De effecten van de blootstelling houden bovendien lang aan. Roet en as kunnen wel drie weken in de lucht blijven zweven.
 
Wel of geen stooktips?
Astrid Janssen, Groen Links, gemeente Amersfoort, schetste  de problematiek vanuit gemeenteperspectief. Gemeenten staan vrijwel met lege handen, zowel het Bouwbesluit als de APV schieten tekort. Dit stookseizoen start de gemeente Amersfoort met een meerjarige voorlichtingscampagne. Een dilemma bij de voorlichting is wel of geen stooktips geven. Tevens komt er meer aandacht voor het verwerken van houtrookklachten.

Ook de kachelbranche was aanwezig, te weten Bart Leenders (Leenders Houtkachels) en Gert Kooij
(Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche NHK). Zij vertolkten meer het plezier in stoken en het vaste geloof in de nieuwe ecodesign kachel. Zij zetten in op voorlichting over het stoken en geven stookcursussen. Toch constateren ook zij een wildgroei in de wijken, geïllustreerd aan de hand van dia’s van foute uitmondingen van kachelpijpen. En ook zij benoemen de problemen met normen, richtlijnen en handhaving.

Resultaat
De overheid is duidelijk aan zet. De gemeente Wageningen besloot inmiddels om drie ambtenaren aan het houtrookdossier te zetten. Duurzaam Wageningen is bovendien uitgenodigd om verder te praten over een aanpak van het probleem. Alleen al daarom was de avond geslaagd, al werden de voor- en tegenstanders het - heel voorspelbaar- niet met elkaar eens.

Naschrift:
Wat op de avond duidelijk werd is dat het nogal schort aan overheidsbeleid en handhaving. Op vragen van PvdA-Kamerlid Van Raan ontkende de verantwoordelijke staatsecretaris voor Infrastructuur en Milieu, Sharon Dijksma, onlangs dat er op dit moment sprake is van een handhavingsvacuüm tussen gemeenten, provincies en het Rijk. En ja, ook al worden de Europese normen gehaald, er zijn dan nog steeds gezondheidsrisico’s. De staatssecretaris heeft de Gezondheidsraad gevraagd om gezondheid meer centraal te stellen in het luchtkwaliteitsbeleid.

Bronnen:
http://www.duurzaamwageningen.nl/wp-content/uploads/2017/10/Houtkachels-gevaar-voor-eigen-gezondheid-verslag-debatavond.docx.pdf
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2017D29147&did=2017D2914

Foto: bron Pixabay

Burgers en overheid meten samen

Steeds meer groepen burgers meten zelf de luchtkwaliteit, zoals blijkt uit projecten van Luftdaten in Duitsland en de UK, ‘Meet uw stad ‘(Amersfoort) en‘Apeldoorn in data’ of in Rotterdam. Heel haalbaar, want de sensoren worden steeds goedkoper.  Nuttig ook, want het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit van het RIVM is nu te grofmazig om uitspraken te doen over de luchtkwaliteit in uw straat. En met deze vormen van burgerwetenschap gaat dat snel veranderen. Een ander voordeel is dat het lokaal een uitstekend voorlichtingsmiddel is om stads- en dorpsgenoten uit te leggen wat ze allemaal inademen. Let wel: dit betekent volgens de SHV niet dat de overheid achterover kan gaan leunen!

Het RIVM beweegt met deze ontwikkeling mee en heeft binnen eigen gelederen een projectgroep Samen meten opgericht. Ze geven daarnaast ook een nieuwsbrief uit en verzorgen symposia. Behalve lucht kunnen ook geluid, hitte, straling of waterkwaliteit worden gemeten. Meten, het is ook voor niet-technische mensen te doen.

Symposium
Op  woensdag 6 december organiseert het RIVM een symposium Samen meten- sensordata voor de leefomgeving. Voor meer informatie: symposium.samenmeten@ rivm.nl

Bronnen:
https://www.samenmetenaanluchtkwaliteit.nl/nieuws/burgerwetenschap-brengt-mensen-samen
https://www.luchtmeetnet.nl/stations
Tip: Volg op Twitter bijvoorbeeld: @Cumulus1966 of @Scapeler.
 
Milieudefensie: houtstook is niet duurzaam

Het stoken van hout is niet wenselijk, om reden van het klimaat en die van gezondheid, aldus Milieudefensie. Als duurzame verwarmingsbronnen noemt Milieudefensie aardwarmte, restwarmte en verwarming op basis van elektriciteit. Het stimuleren van de pelletkachel wijst Milieudefensie af.

Ook Milieudefensie zet  wat betreft houtrookoverlast in op handhaving en voorlichting. En nu maar hopen dat de juridische procedure voor Milieudefensie voorspoedig verloopt. Het eerste succes, het kort geding, was er al. Het is wachten op de uitspraak van de bodemprocedure die naar verwachting (bij positieve uitkomst) misschien ook handvatten bevat voor het aanpakken van het houtrookprobleem.
 
GGD Kennemerland: Overlast wordt weinig gemeld

Een mooie timing: de publicatie door twee GGD-regio’s van een enquête over houtrook en overlast. Net voordat de nieuwe ministersploeg aantreedt en nog op tijd om meegenomen te worden door het Platform Houtrook en Gezondheid voor haar advies aan de minister. En natuurlijk, het hoogseizoen begint weer. De regionale media hebben dan weer een nieuwsfeit over het jaarlijks terugkerende probleem.

De GGD- regio’s blijken nogal te verschillen. In Kennemerland heeft van de 1750 panelleden 40% last van houtrook en dat betreft stankoverlast maar ook vaak luchtwegklachten.  In rijtjeshuizen wordt twee keer zo vaak overlast gemeld dan in vrijstaande woningen. De overlast is zowel ’s zomers (vuurkorf) als ’s winters (houtkachel).

 In de regio Noord- en Oost Gelderland heeft 20%  van de 4700 ondervraagden last. Die verschillen zijn mede te verklaren doordat het panel (vrijwillige aanmelding) in Kennemerland niet representatief is voor de bevolking. Vrouwen en ouderen zijn daarbij  oververtegenwoordigd. In beide gevallen toch een relatief grote groep die overlast ervaart. De Gelderse GGD meldt verder dat 11 % luchtwegklachten en 2% hoofdpijn ondervindt.

De enquête in Kennemerland is met name interessant vanwege de vragen naar het stookgedrag: 1 op de 3 stookt zelf, binnen en/of buiten. Bijna de helft van de stokers kent het advies niet om bij windstil en mistig weer de haard uit te laten.  Wat verder opvalt is dat 90% van de houtstokers bereid is om maatregelen te treffen om overlast te beperken en dat 71% de openhaard of houtkachel als sfeerverwarming gebruikt. Hoopgevend is dat 4 op de 10 panelleden info willen over de gezondheidseffecten van houtrook. De voorkeur gaat daarbij uit naar een website (70%), en vervolgens een folder (38%) of lokale krant (33%).

Maar misschien wel het meest opvallende detail: 95% van de houtstokers krijgt nooit klachten van omwonenden. Wat doen mensen als ze overlast ervaren? Bijna 1 op de 5 blijft binnen en sluit ramen en deuren, slechts 11% van de mensen gaat een gesprek aan.

Bronnen:
http://www.gezondheidsatlaskennemerland.nl/jive?cat_open_code=cgd9hhZZgckKhb&report=panelonderzoek_houtrook
Reenen, H. van , ‘Overlast door open haard’, De stentor, 13 oktober 2017. Gebaseerd op het onderzoek naar de leefomgeving door de WUR, in opdracht van GGD Noord en Oost Gelderland
Foto bron Pixabay
 
Neusfilters tegen vieze lucht
 
Luchtverontreiniging is een groeiende, wereldwijde markt. Omdat frisse lucht een schaars artikel is, blijft er niets anders over dan jezelf te beschermen. Ramen dicht, luchtreiniger aan, filters in de isolatieschuiven en een masker voor binnen en buiten.  Maar welke dan? De apotheek verwijst naar de doe-het-zelver. Het standaardmondkapje, vaak gedragen bij het klussen, doet niks tegen fijnstof. Dat werd mooi aangetoond in de reportage over een zoektocht naar schone lucht in het programma De kennis van nu, uitgezonden op 21 september jl.

Over het nut van het mondkapje verschillen de meningen. In Nederland lopen we er in tegenstelling tot Azië niet warm voor. Toch kan het nut hebben, aldus Rob van der Hulst, kno-arts ziekenhuis Amstelland in Amstelveen. En bijkomend voordeel: het kapje werkt ook goed tegen pollen en ziektekiemen. Voor wie een fijnstofmasker toch te gewaagd is, kan ook neusfilters dragen. De nieuwste varianten zijn huidkleurig en de meest effectieve zijn de filters die over een neusgat worden geplakt. Nog erg duur, daarom werken ze in India aan een goedkopere variant.

Let wel op: draag een masker of filter niet te lang, vanwege de kans op blootstelling aan hoge CO2-waarden. Dat geeft klachten als duizeligheid, vermoeidheid en hoofdpijn.  Er zijn speciale maskers voor kinderen, met leuke motiefjes. Vooral de maskers van Cambridge mask zijn geschikt voor langdurig gebruik en kunnen -voorzichtig -worden gewassen.

Bronnen: 
https://www.dekennisvannu.nl/site/media/Schoonste-lucht/6550
http://www.huffingtonpost.in/dr-julia-k-nunes/tips-on-how-to-pick-and-optimise-the-use-of-air-sensors-air-purifiers-and-masks_a_23242184/
Steijeaert, M. ‘Heeft mondkapjes dragen in Nederland zin? ‘, Volkskrant, 19 juli 2017.
PixabayFoto bron

Kort nieuws

Milieudefensie en Milieucentraal

Stichting Houtrookvrij heeft gesproken met de milieuorganisaties Milieudefensie en Milieucentraal.

Van Milieucentraal is op dit gebied weinig te verwachten. Hoewel zij het stoken van hout in open haarden en houtkachels niet promoten is hun bijdrage enkel gericht op stooktips. Verder blijven zij de pelletkachel promoten en volgen daarmee het beleid van het energieakkoord.

Milieudefensie heeft haar pijlen nog niet rechtstreeks op het stoken van hout gericht. Maar het heeft hun aandacht (zie eerder in deze nieuwsbrief). Daarnaast hebben verschillende leden van MD zich op eigen initiatief verenigd in een werkgroep, genaamd houtstrookvrij. Voor de duidelijkheid deze groep staat geheel los van de Stichting Houtrookvrij.
 
Urgenda: 100% duurzaam
Van Urgenda verscheen het rapport Nederland 100% duurzame energie in 2030. Positieve ontwikkeling: de pelletkachel valt bij Urgenda niet langer onder duurzame energie. Urgenda zet voortaan in op warmtenetten en warmtepompen. Echter via de dochteronderneming ThuisBaas zien we de pelletkachel wel terug.

http://www.urgenda.nl/documents/Urgenda%20-%20Rapport%20Duurzame%20Energie%20in%202030%20-%20v2%20-%202017.pdf

Vuurkorfverbod Winterswijk?
PvdA-gemeenteraadslid Ubel Zuiderveld ijvert in de gemeente Winterswijk voor schone lucht, te beginnen  met een verbod op vuurkorven. Zijn column over een brandlucht is op onze Facebookpagina te lezen.

Manipulatie digitale stookwijzer.nu
Wat doe je als de stookwijzer te vaak het advies geeft om niet te stoken? Je past stiekem de stookwijzer aan. Lees: https://houtrookvrij.nl/blog/de-stookwijzer-een-staaltje-symboolpolitiek/

Filmtips:
RTV Oostuitzending over houtrook
https://www.youtube.com/watch?v=p4IZXNvrONc
 
Copyright © 2017 Stichting HoutrookVrij, All rights reserved.


Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp