Copy

Nieuwsbrief maart 2016, nr. 3
Zondagmatinees in de Paulus

Quirine Scheffers en Lauretta Bloomer spelen vioolsonates van Beethoven, Schlegel en Janáček – foto: Benjamin Bonouvrier

In deze nieuwsbrief in uitgebreider vorm het artikel dat in de Oegstgeester Courant van 31 maart staat.

De viool was Leander Schlegels eerste liefde

In de zondagmatinee van 10 april, aanvang 16.00 uur, treedt in de Paulus het viool-pianoduo Quirine Scheffers en Lauretta Bloomer op. Het programma vermeldt naast Beethoven en Janaček de vioolsonate opus 34 van de in Oegstgeest geboren en in Leiden getogen componist Leander Schlegel (1844-1913). Scheffers, plaatsvervangend eerste concertmeester van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, geldt ook als een kamermusicus pur sang. In de volgende nieuwsbrief een vraaggesprek met haar.

Is het toeval dat Leander Schlegel ook in zijn laatste werk in zijn laatste drie werken naar zijn eerste liefde terugkeerde? Het vioolconcert is opus 33, de vioolsonate opus 34 en het tweede strijkkwartet opus 35. Als kind legde hij immers “een buitengewone begaafdheid voor de viool” aan de dag. Dit vond de Tsjechische violist Ferdinand Laub toen hij in Leiden de familie Schlegel bezocht. En was Laub volgens Tsjaikovsky niet “de beste violist van onze tijd”? Vader Hermann Schlegel, de befaamde dierkundige, voelde er niets voor Leander, zijn derde kind, bij Laub in Berlijn te laten studeren. Ook niet kosteloos. De jongen zou maar aan het inhoudloze virtuozendom ten prooi vallen! Daarom bleef Leander bij de Leidse muziekschool, om daarna aan de conservatoria van Den Haag en Leipzig viool, piano, orgel, cello, harmonie- en compositieleer te studeren. In 1867 terug in Leiden en korte tijd vioolleraar aan de muziekschool maakte hij in het land naam als pianist. Pas tegen zijn veertigste besloot hij zich als componist aan te dienen, vanuit zijn woonplaats Overveen.

“In tegenstelling tot veel andere composities van Schlegel lijkt de vioolsonate in vrij korte tijd tot stand te zijn gekomen. Sinds omstreeks 1903 werd Schlegels muziek in Wenen steeds vaker uitgevoerd.” Aldus Schlegel-biograaf Frans van Ruth: “Zijn composities uit deze periode zijn dikwijls opgedragen aan personen uit het Weense muziekleven. Dit geldt ook voor de vioolsonate uit 1910. Deze is opgedragen aan Max Kalbeck, auteur van de eerste biografie van Brahms (1833-1897). Of het met deze opdracht samenhangt weten we niet, het middendeel van de vioolsonate is een van de meest Brahms-achtige stukken die Schlegel componeerde.

“Opvallend aan de twee hoekdelen van Schlegels vioolsonate is vooral het nogal behoudende metronoomcijfer. Dit moet ongetwijfeld gezien worden in het licht van de romantische uitvoeringspraktijk, waarin tempo niet slechts als een formeel gegeven maar zeker ook als een expressiemiddel wordt gezien. In andere woorden: het tempo mag zich ontwikkelen al naargelang het muzikale verloop van een compositie daarom vraagt. Hoe dit in zijn werk kan gaan, hebben Carl Flesch en Artur Schnabel in hun uitgave van de vioolsonates van Brahms door middel van toegevoegde metronoomcijfers laten zien.

“Flesch en Schnabel, misschien wel het bekendste viool-pianoduo van die tijd, speelden Schlegels vioolsonate in oktober 1911 in Berlijn en Arnhem. Er is een brief van Flesch aan Schlegel bewaard gebleven, waarin hij de uitvoering in Berlijn aankondigt en vraagt of die de wereldpremière zal zijn. Dit was niet het geval. Ze was al eerder uitgevoerd door Henri Marteau die toen ook Schlegels vioolconcert in Wenen, München, Berlijn, Amsterdam en Utrecht ten gehore bracht. De première van Schlegels vioolsonate was op 18 januari 1910 in Haarlem door Christian Timner, concertmeester van het Concertgebouworkest, en Willem Andriessen.

LK

In de Oegstgeester Courant staan regelmatig artikelen over de Zondagmatinees in de Paulus
Kaarten zijn te koop bij

 

Toegangsprijs
  • € 25 voor volwassenen,

  • € 10 voor studenten

  • Vrij entree tot 18 jaar maar dan wel in gezelschap van een volwassenen met een kaartje – twee of meer voor de prijs van één kaartje

  • Kortingspassen zijn niet van toepassing

Copyright © 2016 Muziekkamer Oegstgeest, All rights reserved.


Wilt u wijzigen hoe u deze emails ontvangt?
U kunt uw voorkeuren updaten of u uitschrijven van deze lijst


Email Marketing Powered by Mailchimp