Copy

Muziekkamer Oegstgeest

Nieuwsbrief december 2016

Winterreise door Nico van der Meel tenor & Pieter-Jan Belder

In deze nieuwsbrief:

  • De Zondagmatinee in de Paulus van 22 januari 2017, aanvang 16.00 uur Schuberts Winterreise.
    Deze liederencyclus wordt algemeen gezien als een van de belangrijkste werken van de Westerse muziek. Reden waarom Winterreise in de Paulus inmiddels een begrip is: sinds 21 december 2014 ieder seizoen door telkens andere musici van internationale naam en faam.
    Bij deze uitvoering door tenor Nico van der Meel en Pieter-Jan Belder op fortepiano krijgt u een goede indruk van het door Schubert bedoelde heldere, bijna kale klankbeeld. Het maakt het verhaal van Winterreise nóg schrijnender. 
    (1) Hieronder een toelichting van de hand van Nico van der Meel.
  • Nota bene, de vraag naar kaartjes voor juist deze Zondagmatinee in de Paulus groeit zienderogen. Aangezien de grote zaal van Cultuurhuis de Paulus plaats biedt aan hooguit 150 concertgasten (de vorige editie was haast uitverkocht), is het zaak tijdig plaats te bespreken. 
    Kaarten zijn vanaf woensdag 4 januari te koop bij de Rijnlandse Boekhandel, reserveren is mogelijk door een bericht te sturen naar tickets@musaix.org.
    Kom de 22ste januari niet op de bonnefooi!

  • Concertgasten slecht ter been dan wel degenen die liever ook worden opgehaald en weer thuisgebracht, kunnen een beroep doen op de ophaal-service. Zaak is wel u hiervoor uiterlijk 19 januari aan te melden door een mail te sturen naar info@musaix.org
    Voor deze Zondagmatinee kan ook de Dorpsbus van Radius Welzijn in Oegstgeest worden besproken: 071 707 42 60 op werkdagen tussen 9-11 uur, of door vóór vrijdag 20 januari een e-mail te sturen naar oegstgeest@radiuswelzijn.nl

  • Een verzoek aan degenen in het bezit van een auto die graag concertgasten mee naar de Paulus nemen: stuur, in geval u hiertoe bereid bent concertgasten op te halen en weer thuis te brengen, s.v.p. een bericht aan management@musaix.org

  • De website van de Zondagmatinees in de Paulus is weer helemaal compleet! Het nam meer tijd deze op orde te doen brengen. Excuses hiervoor.

  • De titel van de website is intussen gewijzigd: www.muziekkamer-oegstgeest.org (ofschoon dit via www.musaix.org ook mogelijk is).

  • (2) Een terugblik op de Zondagmatinees in 2016: “Ongekende wereldklasse in de Paulus” en meer memorabele concerten dit jaar

  • (3) Enige informatie over de broodnodige crowdfunding ten behoeve van de serie Zondagmatinees in de Paulus. 
    Hierover alvast dit: donaties worden hoofdzakelijk aangewend om de exploitatiekosten te dekken en, zo mogelijk, de huur (met korting) van taxibusjes waarmee concerten-gasten slecht ter been kunnen worden opgehaald en weer thuisgebracht.

Schubert am Schreibtisch

(1)
Toelichting bij Schuberts Winterreise van Nico van der Meel

De ontstaansgeschiedenis van de Winterreise is tamelijk gecompliceerd. In de winter van 1826/27 vond Franz Schubert twaalf gedichten, die Wilhelm Müller in 1823 gepubliceerd had onder de naam Die Winterreise. Schubert werd direct gegrepen door het verhaal dat in de gedichten verteld wordt: een jongeman verlaat zijn geliefde, waarschijnlijk omdat hij bang is door háár verlaten te worden, en komt langzaam maar zeker terecht in wat we tegenwoordig een totale depressie zouden noemen. Schubert besloot op deze gedichten een liederencyclus te maken. Dat hij deze taak niet licht opnam en niet snel tevreden was met het resultaat, blijkt uit de vele doorhalingen in het manuscript. Ook veranderde hij bewust enkele kleinigheden in de tekst van Müller. Zelfs de titel van de cyclus veranderde hij door het lidwoord hierin weg te laten.

Op 4 maart 1827 betrok Schubert een kamer in het huis van zijn vriend Franz von Schober. Enkele dagen later zou hij nieuwe composities voorspelen op een muziekavond, maar hij verscheen niet. Het lijkt waarschijnlijk dat Schubert gepland had die avond voor zijn vrienden zijn Winterreise te zingen, maar dat hij die dag in Schobers bibliotheek een boekje uit 1824 gevonden had met daarin een cyclus van Müller van vierentwintig gedichten, waaronder de twaalf die hij net getoonzet had. De schok moet groot zijn geweest, want hij zag dat Müller de twaalf nieuwe gedichten ook tussen de oude geplaatst had. Zou Schubert de nieuwe gedichten ook willen toonzetten – en dat wilde hij natuurlijk! – dan zou zijn zorgvuldig opgebouwde compositorische eenheid verstoord worden. Hij koos er uiteindelijk voor de opbouw van Müller te vergeten en de twaalf nieuwe gedichten een eigen volgorde te geven. Ook in de nieuwe gedichten veranderde Schubert kleinigheden in Müllers tekst.

Over de eerste uitvoering van de Winterreise schreef Joseph von Spaun het volgende:

“Schubert was al enige tijd somber gestemd en leek erg moe. Op mijn vraag wat er in hem omging, zei hij slechts: ‘Jullie zullen het binnenkort horen en begrijpen.’ Op een dag zei hij tegen me: ‘Kom vanavond naar Schober. Ik zal jullie een cyclus huiveringwekkende liederen voorzingen. Ik ben benieuwd wat jullie ervan zullen zeggen. Ze hebben me meer uitgeput dan ooit een ander lied.’ Hij zong ons toen met bewogen stem de hele Winterreise voor. Wij waren met stomheid geslagen over de sombere stemming van de liederen en Schober zei dat slechts één lied, Der Lindenbaum, hem bevallen had. Schubert zei hierop: ‘Mij bevallen deze liederen meer dan alle andere en ze zullen jullie ook bevallen.’”

Voor welke stemsoort is Winterreise eigenlijk geschreven? Deze vraag deed zich al snel voor en vormde een probleem, omdat de cyclus een grote stemomvang vraagt. Noch een tenor, noch een bariton zal zich echt gemakkelijk voelen bij het uitvoeren van deze liederen. Michael Vogl, die een stem had tussen bariton en tenor in, voerde veel liederen van Schubert voor het eerst uit en waarschijnlijk had Schubert zijn stem ook in gedachten bij het componeren van Winterreise. De hoogste passages moeten echter toch problematisch voor Vogl geweest zijn. Waarschijnlijk hierom, of omdat Schuberts uitgever Haslinger erop aandrong, gaf Schubert toestemming vijf liederen uit de cyclus omlaag te transponeren. Bij deze uitvoering zullen wij soms kiezen voor de oorspronkelijke toonsoort, soms voor de latere.

(2)
Ongekende wereldklasse in de Paulus – Een terugblik op 2016

De Zondagmatinees in Paulus gingen op 21 december 2014 van start met Schuberts liederencyclus Winterreise door bariton Henk Neven en pianiste Mariana Izman. In twee jaar 14 bijzondere concerten, in 2016 zeven. Sinds september 2015 drie deels en een geheel gewijd aan componist Leander Schlegel (1844–1913), geboren in Oegstgeest, getogen in Leiden en tot in Wenen bewonderd, wiens kleine maar krachtige oeuvre geheel ten onrechte in vergetelheid is geraakt.

Terzijde: in de Zondagmatinee van 19 februari 2017 staan bij meesterpianist Jacob Bogaart naast werken van Liszt, Chopin en de Nederlander Dirk Schäfer ook Leander Schlegels indringend schone Ballade opus 2 op het programma. Verderop ligt Schlegels Tweede strijkkwartet opus 35 in het verschiet, in oktober 2018. Dit is dan een wereldpremière van zijn laatste compositie. Hiervan is bij het Nederlands Muziek Instituut de autograaf voor handen en deze dient eerst geredigeerd, door Frans van Ruth die een Leander Schlegel-biografie voorbereidt: www.leander-schlegel.nl. Dit strijkkwartet in partituur zetten en bij Donemus te doen uitgeven, vergt overigens de inzet van diverse fondsen.

Terug naar 2016: Winterreise, een van de belangrijkste werken van de Westerse klassieke muziek, keert vooralsnog ieder seizoen in de Paulus weer, en steeds door andere musici van internationale naam en faam. Daags na 17 januari 2016 schreef recensente Wenneke Savenije (ruim 25 jaar vaste muziekmedewerker van NRC Handelsblad):

in de Paulus [geschiedde] een wonder: bariton André Morsch en pianiste Mariana Izman vertolkten er een ontroerende Winterreise, die muzikaal van ongekende wereldklasse was”.

André Morsch en Mariana Izman

Vervolgens was in de Paulus het solorecital van de Russische meesterpianist Sofja Gülbadamova te bewonderen in programma met werken van Brahms en Dohnányi, gepassioneerd en adembenemend virtuoos.

De Zondagmatinee van 13 maart 2016 stond in het teken van de meest monumentale liederencyclus van de Nederlandse muziekgeschiedenis en sinds 1910 pas twee keer eerder integraal uitgevoerd: Leander Schlegels Deutsche Liebeslieder opus 20 door sopraan Marene Elgershuizen en Frans van Ruth piano.

Klik hiernaast op de recensie in de Oegstgeester Courant van 16 maart 2016: ‘Ach! Dass du mich vergessen hast…’

In de Zondagmatinee van 12 april, de laatste van het seizoen 2015/16, klonk naast Beethoven en Janáček de Vioolsonate opus 34 van Leander Schlegel door violiste Quirine Scheffers en pianiste Lauretta Bloomer. Een regelrechte ontdekking is deze sonate!

De opening van het seizoen 2016/17 lag in handen van het cellopianoduo Doris Hochscheid en Frans van Ruth. Op 19 oktober, precies een week nadat het in Konzerthaus Berlin de Echo Klassik ontvingen – in de wereld van de klassieke muziek een van de internationaal belangrijkste prijzen –, vertolkten zij in de Paulus onder meer Rudolf Eschers monumentale Sonata concertante (1942). Het is niet omdat Escher – wiens oom graficus M.C. Escher was – een Nederlander is: deze sonate behoort tot de meest indrukwekkende die het internationale cellopianorepertoire rijk is.

De Zondagmatinee van 20 november 2016 was in meerdere opzichten memorabel: een recital met Schubert-liederen door sopraan Nienke Oostenrijk en pianiste Marianne Boer: in de intieme ambiance van de Paulus stond Oostenrijks stem geheel in dienst van melodie en tekst. En bij deze Zondagmatinee 20 concertgasten, onder wie vijf gekluisterd aan een rolstoel, naar de Paulus vervoerd door Ronde Tafel Oegstgeest. Getuige de respons hebben ook zij zeer genoten.

Link Zondagmatinee van 20 november: 
Ronde Tafel in Paulus bij Zondagmatinee

In de nieuwsbrief van Cultuurfonds Oegstgeest stond een recensie van de Zondagmatinee van 20 november:

Op 20 november werd in De Paulus sopraan Nienke Oostenrijk prachtig begeleid door Marianne Boer aan de piano. Het romantisch programma ging over vrouwen en hun lot in de liefde of wat daarvoor door moest gaan: Gretchen am Spinnrade, Claudine, Iphigenia, Axa, Ellen, Suleika, Delphine en die Junge Nonne… De teksten van Goethe, Sir Walter Scott en andere manlijke dichters op muziek gezet door Schubert werden eerst toegelicht, wat altijd heel leerzaam is. Bovendien waren de teksten in het programmaboekje opgenomen, hoera! Nienke Oostenrijk was net was bijgekomen van een griep, maar zong desondanks menig ster van de hemel! Marianne Boer bewees met Mendelsohns Lieder ohne Worte dat woorden niet altijd nodig zijn om poëzie te laten klinken.

De Oegstgeester Courant

In de Oegstgeester Courant verschenen sinds november 2014 inmiddels 38 artikelen over de Zondagmatinees in de Paulus, niet te missen zo prominent op een pagina telkens en met een flinke foto erbij. Met dank aan Willemien Tmmers, redacteur van de Oegstgeester Courant – een voortreffelijke want zeer professioneel samengestelde weekkrant die in het dorp Oegstgeest terecht bijkans wordt gespeld. Ronduit uniek.

Ziehier het artikel in de Oegstgeester Courant van 16 oktober jongstleden, een vraaggesprek met sopraan Nienke Oostenrijk.

Link document:
Naar Schuberts werken luisteren is een totaalervaring

(3) Crowdfunding

Stichting Internationale Muziekkamer Oegstgeest staat in haar Zondagmatinees in de Paulus borg voor een onderscheiden programmering en voor uitmuntende musici uit alle windstreken – hetgeen nog eens gestalte krijgt in het seizoen 2017/18. Een niet zelden hachelijke onderneming, zo is gebleken. Te meer daar zij niet kan bogen op enige investering van overheidswege, sowieso niet van gemeentezijde, terwijl de middelen van lokale fondsen beperkt zijn en doorgaans eenmalig.

Voorzichtigheid is daarom steeds geboden, juist omdat geen fonds van zins is de exploitatiekosten waaronder locatiehuur te dekken – een heet hangijzer steeds –, noch de marketing en communicatie. Bovendien is een bijdrage van fondsen doorgaans eenmalig.

Daarom wordt gestreefd naar steeds tenminste 70 concertgasten per Zondagmatinee, opdat deze serie zich voor tenminste 75% uit eigen middelen kan bedruipen – zoals een opgroeiende social enterprise betaamt. Dat potentieel is er zeer zeker.

Ligt het gemiddelde aantal nu rond de 50 concertgasten per matinee – de flinke toeloop op Winterreise niet meegerekend –, zaak is vaker concertgasten bij de hand te nemen, onder hen vooral senioren. Met de inzet van een netwerk van autobezitters en wanneer nodig van taxibusjes. Dit geldt juist voor degenen die in zorginstellingen wonen en nog maar zelden uitgaan. Een concert in de Paulus mee-maken is voor hen zoveel meer dan een verzetje.

Muziek is immers het meest sociale medium en de impact daarvan is duurzaam. Het spel bindt en verlost immers, juist zo’n intiem concert beleven. De uitmuntende musici die in de Paulus optreden, zijn er in de eerste plaats voor de concertgasten.

In de nieuwsbrieven wordt verslag gedaan van de besteding van de donaties via crowdfunding. Indien dit niet al het geval is, kunt u zich hierop abonneren door een mail te sturen naar info@musaix.org.

Al met al zijn donaties van onder anderen concertgasten en sympathisanten van de Zondagmatinees in de Paulus zeer welkom. Ter dekking vooral van de exploitatiekosten per concert.
 

Stg Int. Muziekkamer Oegstgeest e.o. [KvK 65759761]
Bankrekening NL69 INGB 0007 2616 53


Bij voorbaat dank.

De eerstvolgende nieuwsbrief van Muziekkamer Oegstgeest staat voor 12 januari op de rol. Daarin het vraaggesprek met Nico van der Meel in de Oegstgeester Courant van 4 januari.

Wens ik U en de Uwen prettige feestdagen.

Met vriendelijke groet,

Lucien Knoeder, curator
Stichting Internationale Muziekkamer Oegstgeest e.o.
KvK 65759761
Postbus 11013, 2301 EA Leiden
Telefoon: + 31 6 39 55 55 35
Bankrelatie: NL69 INGB 0007 2616 53
info@musaix.org

In de Oegstgeester Courant staan regelmatig artikelen over de Zondagmatinees in de Paulus
Kaarten zijn te koop bij

 

Toegangsprijs
  • € 25 voor volwassenen,

  • € 10 voor studenten

  • Vrij entree tot 18 jaar maar dan wel in gezelschap van een volwassenen met een kaartje – twee of meer voor de prijs van één kaartje

  • Kortingspassen zijn niet van toepassing

Copyright © 2016 Muziekkamer Oegstgeest, All rights reserved.


Wilt u wijzigen hoe u deze emails ontvangt?
U kunt uw voorkeuren updaten of u uitschrijven van deze lijst


Email Marketing Powered by Mailchimp